چكیده

همزمان با برخی تحولات جهانی و رواج گردشگری روسـتایی، در ایـران نیـز به ویژه در نـواحی كوهـستانی مجاور شهرهای بزرگ و همچنین سواحل دریای خـزر از چند دهـه گذشـته خانـه هـای دوم یـا خانـه هـای تعطیلات با هدف گذراندن اوقات فراغت شكل گرفته است تعطیلات با هدف گذراندن اوقات فراغت شكل گرفته است. در ناحیه كوهـستانی كلاردشـت هـم بـه دلیـل برخورداری از موقعیت ممتاز گردشگری و استراحتگاهی و برخورداری از موقعیت ممتاز گردشگری و استراحتگاهی مورد نیاز ساكنان شهرها، خانه هـای دوم گـسترش یافته است یافته است. در این مقاله با انجام مطالعات و كارهـای میـدانی و تكمیـل پرسـشنامه در محـلات 8 گانـه شـهر گانـه شـهر كلاردشت و 19 روستای پیرامون، ماهیت، ابعاد و روند گسترش این قبیـل مـساكن ییلاقـی مـورد بررسـی و روستای پیرامون، ماهیت، ابعاد و روند گسترش این قبیـل مـساكن ییلاقـی مـورد بررسـی و تحلیل قرار گرفته است تحلیل قرار گرفته است. یافته های این تحقیق نشان می دهد كه شكل گیـری ایـن پدیـده در نـواحی روسـتایی تاثیر چشمگیری بر دگر تاثیر چشمگیری بر دگر گونیهای اقتصادی اجتماعی آن داشته است. با تأكید بر این كه ساخت و سـازها در این قسمت غالباً به صورت سلیقه ای و فاقد طرح و برنامه بوده و در نتیجه منجر به بروز ناهماهنگی در چهره و ساختار محیطی آن شده است و ادامه چنین روندی با اصل پایداری محیط زیست و توسعه روستایی مغایرت دارد.

طبیعت کلاردشت

طبیعت کلاردشت

مقدمه

گردشگری روستایی یك پدیده بسیار قدیمی است اما در عین حال به عنوان یك فعالیـت تفریحـی – اجتمـاعی در نیمه دوم قرن هجدهم در انگلستان و اروپا ظـاهر شد. شاید بیـشترین تقاضـای گردشـگری روستایی از سال 1945 اتفاق افتاد و به طور قطع مهمترین عامل موثر در زمینه توسعه گردشگری روستایی، افـزایش سریع مالكیت خودرو بود. رشد و گسترش گردشگری به شیوه متداول امروزی از جمله پدیده های مهم اواخـر قـرن بیـستم مـی باشـد و نواحی روستایی و كوهستانی از مهمترین عرصه هایی هستند كه در زمینه گردشگری و فعالیـت هـای وابـسته بـه آن مورد توجه قرار گرفته و با تحولات مستمر به خصوص در زمینه كاربری اراضی و پیامدهای حاصـل از آن موا جـه شدهاند. بدیهی است هر نوع از فعالیتهای مـرتبط بـا گردشـگری روسـتایی موجـب بـروز تحولات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی در مناطق روستایی می گردد كه ایجاد و گسترش خانه هـای دوم (خانـه هـای ییلاقی) به عنوان یكی از پیامدهای قابل تعمق و بررسی تحولات مورد نظر میباشد. در مورد خانه های دوم تعریف واحدی وجود ندارد. هر مطالعه ای نیز تعریف خاص خود را ارائه می دهـد و از لحاظ روش شناسی هم تعیین آن بسیار مشكل است. در فرهنگ جغرافیایی انسانی در این مورد چنین آمده است: “خانه های دوم خانه هایی است كه توسط خانوارهای ساكن در نقاط دیگر خریداری و یا به مدت طو لانی اجاره می شود. چنین خانه هـایی معمـولاً در نـواحی روسـتایی قـرار داشـته و بـرای مقاصـد تفریحـی استفاده میشوند، دارای اسامی خانه های آخر هفته و خانه های تعطیلات نیز هستند”. به طور كلی همان عواملی كه در گسترش گردشگری روستایی نقش داشته اند، در شكل گیری خانه های دوم نیز موثر بوده اند. در این رابطه مهاجرت های مردم روستایی به شهرها و بازگشت موقت آنـان به روستاها برای فراغت و ملاقات با اقوام و دوستان و گذراندن تعطیلات در خانه هایی كه از طریـق ارث بـه آنهـا تعلق گرفته و یا اینكه خود به ساخت آن ها اقدام نموده اند، نقـش مـوثری در گـسترش خانـه هـای دوم داشـته انـد. مطالعات انجام شده نشان می دهد كه پدیده خانه هـای دوم در بـسیاری از كـشورها ی جهـان در حـال رشـد سـریع میباشد. علاوه بر آن پدیده شهرگریزی و مهاجرت معكوس بـه نـواحی روسـتایی كـه از اواسط قرن بیست م در جهان شروع شده، زمینه ساز افزایش این قبیل خانه ها در نواحی روستایی بوده است. انگیزه های اصلی ساكنین شهرها برای تملك خانه دوم عمدتاً برای گردش در نواحی روستایی، تمایل به سرمایه گذاری، پس انداز شخصی در زمینه مسكن، تأمین محلـی بـرای اسـترا حت و فراغـت و بـالاخره سـهولت مالكیت مسكن در روستاها می باشد. گسترش خانه های دوم و حضور مالكان غیر بـومی در روستاها، بـالطبع اثـرات چـشمگیری بـر جوامـع روسـتایی خواهـد گذاشـت كـه البتـه در برخـی مواقـع ایـن گونـه تاثیرگذاری ها سودمند نیز هستند. برای نمونه ممكن است خانه های قدیمی بازسازی شوند یا تبـدیل بـه خانـه هـای جدید شوند كه علاوه بر خوش منظره كردن یك محل، مردم محلی نیـز چـه بـصـورت موقـت و یـا دائـم توسـط مالكین خانه های دوم استخدام شوند و از این طریق درآمدی عایدشان شود؛ فروشگاههای محلی فعالتر شـده و یـا ممكن است تسهیلات دیگری نیز در محیط روستا فراهم شوند. امـا بـا ایـن حـال افزایش خانه های دوم در نواحی روستایی تاثیرات زیانبار یا منفی نیز به همراه خواهد داشت. بعنوان نمونه میتوان گفت كه گسترش خانه های ییلاقی می تواند با برهم زدن نمای ظاهری روسـتا، منظـره هـای روسـتایی را خدشـه دار كند و یا افزایش درخواست خرید خانه های ییلاقی در روستا، قیمتها را تا جایی بالا ببـرد كـه مردم محلی دیگر استطاعت خانه سازی و یا خرید ویلا در کلاردشت را نداشته باشـند و یـا ممكـن اسـت حـضور شهرنـشینان در نواحی روستایی فرهنگ مطلوب و بی آلایش روستائیان را كمرنگ كرده و زمینه بی هویتی آنان را فراهم آورد. در كشور ایران در برخی نواحی كوهستانی روستاها و آبادی هایی وجود دارند كـه بـه دلیـل برخـورداری از آب و هوای مطبوع ، چشم اندازهای بدیع، مناظر زیبا، داشتن موقعیت های ممتاز گردشگری و اسـتراحتگاهی مـورد توجه ساكنین خسته و به تنگ آمده از زندگی ماشینی شهرها قرار می گیرند و خانه های دوم (خانه های ییلاقی) كـه با هدف گذران اوقات فراغت در نواحی روستایی بنا می شوند، در واقع پاسخی است بـه نیازهـای شهرنـشینی. ایـن پدیده بخصوص در نواحی كوهستانی غرب مازنـدران بـه دلیـل برخـورداری از جاذبـه هـای بـالای گردشـگری، همچنین نزدیكی به كلان شهر تهران كه از بزرگترین منابع گردشگر كشور می باشد، در سال ها ی اخیـر، از شتاب بالایی برخوردار گردیده است. در بین نواحی كوهستانی مازندران، ناحیه زیبای كلاردشت از سال ها قبل مورد توجـه شـهروندان تهـران و ساكنین دیگر شهرها و نواحی قرار گرفته است. با عنایت به اینكه در دو دهه اخیر به عنوان «بهشت گمـشده» نیـز در سطح ملی معرفی گردیده و توجه علاقمندان به نواحی كوهستانی، دوستداران طبیعت و حتی سوداگران را جـذب كرده تا جائی كه ساختار اقتصادی، ا جتماعی و فرهنگی آن را دگرگون كرده و مـشاغل و فعالیـت هـای مـرتبط بـا گردشگری به سرعت جایگزین فعالیتهای اقتصادی سنتی ناحیه شده اند. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر بر آن است تا ضمن بررسی سابقه و روند شكل گیـری ایـن قبیـل مساكن، اثرات و پیامدهای اقتصادی، اجتمـاعی آن را مـورد بررسـی و ارزیـابی قـرار دهـد. در ایـن كـار تحقیقـی دهستان مركزی كلاردشت شامل شهر كلاردشت و 19 روستای پیرامون مورد مطالعه قرار گرفته اند. مواد و روش ها در بررسی وضعیت خانه های دوم در كلاردشت اطلاعات و داده های مورد نیاز از طریق روشهای كتابخانه های و منابع اسنادی و مشاهده مستقیم و بررسی میدانی جمع آوری شد. هر چند در شیوه كتابخانه ای كه به بررسی سوابق و پیشینه موجود و تبیین چارچوب نظری – مفهومی پژوهش میپردازد، مطالعات و پژوهشهای مشخصی راجع به این موضوع انجام نگرفته و به دلیل محدودیت منابع اسنادی در این مورد تحقیق با مشكل مواجه بوده است. در روش مشاهده مستقیم و بررسی میدانی تمامی 19 روستای دهستان مركزی كلاردشت كه در فواصل نسبتاً نزدیكی از شهر كلاردشت قرار گرفته اند، از طریق نمونه گیری مورد بررسی قرار گرفته اند. عملیات میدانی از طریق مراجعه حضوری در روستاها و محلات 8 گانه شهر كلاردشت به اعضای شورای اسلامی روستاها، خانه های بهداشت و درمانگاههای مستقر در دهستان مركزی و بخشداری كلاردشت به تكمیل پرسشنامه ها، جمع آوری اطلاعات موردنظر اقدام شده است. از سویی به دلیل نحوه پراكندگی محلات هشتگانه شهر كلاردشت و ارتباط تنگاتنگ شهر و روستا در این دهستان، الزاماً بایستی این پدیده (خانه های دوم) در محدوده شهری كلاردشت نیز مورد مطالعه و ارزیابی قرار میگرفت. به این لحاظ در محلات تشكیل دهنده شهر كلاردشت نیز از طریق مراجعه حضوری و هماهنگی با شورای شهر و شهرداری و مركز بهداشت و درمان كلاردشت بررسی میدانی انجام گرفت و اطلاعات موردنیاز جمع آوری و پرسشنامه های لازم تكمیل شد.

برای فروش ویلا در کلاردشت با ما تماس بگیرید.